Somatik Deneyimleme

Travma Çözümlemesinde Psiko-Biyolojik bir Yaklaşım

Son yıllarda bilimsel çalışmalar travmatik stres dinamikleri ve semptomlarında biyolojik bileşenin önemini bulgularken, somatik farkındalık da psikoterapide giderek daha fazla yer bulmakta.

SOMATIC EXPERIENCING® (‘Somatik Deneyimleme’ veya ‘SD’) travma ve kronik stresin yarattığı olumsuz etkileri iyileştirmeye yönelik, kısa süreli, beden merkezli psikobiyolojik bir yaklaşımdır. SD, bedendeki duyumların farkındalığa geçirilmesi ve takibi ile oluşan tepkilerin tamamlanması, biriken hayatta kalma enerjisinin çözülmesi ve sinir sisteminin kendini dengeleme kapasitesinin yeniden kazanılması ile çalışır.

Kaynaklarımızı keşfetmeye odaklı Somatic Experiencing ® (“Somatik Deneyimleme”)  tekniğini uygularken duyumsama, imgeleme, içsel iyileşme gücümüz ve alt beynimizden (`reptilian brain`, sürüngen beyin: beynin insanın içgüdüsel davranışlarının kaynağı olduğu düşünülen kısmı) faydalanıyoruz. Yaşadığımız zorlu durumlardan kalan gerilim ve yükü; kendi kaynaklarımızı fark ederek, yaşadıklarımızı ayrıştırıp ve yeniden yapılandırarak, bedensel farkındalık ve duyumlamamız yardımıyla sinir sistemimizden boşaltıyoruz. Zaman içinde sinir sistemimizin kapasitesi ve beden farkındalığımız artıyor, bedenimizin sihirli zekasını dinlemeyi, iyileşmenin kendi sürecine ve içimizdeki iyileşme dinamiğine güvenmeyi öğreniyoruz. Sinir sistemimizin tekrar sağlıklı çalışır bir hale gelmesiyle, insanlarla sınırlarımızı farkediyor, kendimizi güvende hissediyor ve çevremizle ilişkimizde korku değil, merak ve keşfetme hali hakim oluyor. Zevk dahil bütün duyumlarımız daha zenginleşiyor ve bu dünyada yaşamanın getirdiği bütün halleri daha da derin deneyimleyebiliyoruz.

Amerika`da Dr. Peter Levine tarafından geliştirilmiş ve “Somatic Experiencing ® adıyla tanınan bu yaklaşım, kişiye saygılı, duyarlı ve etkin bir uygulama olmasıyla son yıllarda hızla yayılmakta, travma çözümlemesi ve daha birçok alanda uygulama bulmaktadır.

Amerika’da Dr. Peter Levine geliştirdiği yaklaşımın uygulayıcı eğitimleri Somatic Experiencing Trauma Institute (‘SETI’) tarafından verilmektedir.

Somatik Deneyimlemeye başlarken..

Beden Farkındalığı ve Somatik Deneyimleme yaklaşımı içeren egzersizler (*) :

Kaynaklarınızı tekrar keşfedin..
Egzersiz 1 – İç ve dış kaynaklarnızın birer listesini yapın (önce aklımıza çok fazla şey gelmeyebilir, farkedeceksiniz ki bir kaynak diğerini cağıracak ve bir kartopu etkisi oluşacak). İç kaynaklarımız, içyapımızdan gelir. Sabırlı olup olmamamız, inançlarımız, hobilerimiz ve bu gibi olabilir. Dış kaynaklarımız ise içinde yaşadığımız ortam, arkadaşlarımız, işimiz, ailemiz gibi. Bu kaynaklarınızı hayal edin ve farkedin bu imgelemeleri yaparken bedeninizde neler oluyor (nefesiniz rahatlıyor, derinleşiyor, kaslarınız gevşiyor mu? Vücut ısınız normalleşiyor mu?). Bu imgelemeleri özellikle en etkin olanları iyice yerleştirin beden hafızanıza. Aynı zamanda bu kaynakların listesinin bir kopyasını cüzdanınıza ve çalışma veya makyaj masanıza koyun. Ve hatta bir de hatırlatma notunu her zaman görebileceğiniz bir yere iliştirin, çünkü kendimizi kötü hissettiğimizde bunları hatırlamamıza yardımcı olacaktır..

Beden farkındalığınızı geliştirin.. Beden ve ruhumuz arasındaki kopukluk travmanın en önemli etkilerinden biri. Derimizin, bedenimizin hissizleşmesi, travma sonrası yaşanan bir semptom. Iste birkac beden farkındalıgımızı geri kazanma egzersizi..

Egzersiz 2 – Ritmik su veren bir masaj duşbaşı gerekli. Her gün yaklaşık 5 dk. vücudumuzun her yerini yumuşak ve ritmik suya tutmak, hissiz, hisli veya acıyan yerlerini.. Su nereye değiyorsa farkındalığımızı orada tutmak ve ne algıladığımızı gözlemlemek, aynı zamanda o bölgeyi tekrar merhaba demek ve kucaklamak. “Sen benim boynumsun, tekrar merhaba, seni kucaklıyorum, tekrar hoşgeldin bana..”. Bu egzeriz yasadığımız beden, zihin, ruh, kopmasını tekrar birleştirmede iyi bir yol. Suyu israf etmemek icin aynı egzersizi vücudumuza parmak uçlarımız ile küçük küçük dokunmak (tapping), ve dokunduğumuz yeri hissetmeye çalışmak yöntemiyle de aynı şekilde gerçekleştirebilirsiniz.

Egzersiz 3 – Bedensel farkındalık lisanımızı geliştirmek. Oturup bedeni hissetmek, farkettiğiniz algı ve duyumlamalarımızı ifade etmek için kelimeler bulmak. Bu egzersize sakin, sevdiğiniz ve güvenli bir yerde oturarak yapabilirsiniz. Örnek kelimeker, sıcaklık, genişleme, yayılma, akış, yön, kasılma, gevşeme gibi.

`An`a dönme…
Egzersiz 4 – Farkındalığınızın bir kısmını sürekli olarak kol ve bacaklarınızda tutmak. `An`dan uzaklastığınızı farkettiğinizde uygulayabileceginiz basit ve cok etkili bir yöntem.

Pendulation (döngüleme / mekik)..
Egzersiz 5 – a) Farkındalığınız ile bedeninizde rahat hissettiğiniz yere gidin ve onu deneyimlemeyin (mesela elleriniz, baldırlarınız). Daha sonra sıkışık, gergin, ağrıyan bölgenin (mesela omuzlarınız, boynunuz) kenarına gidip- hiçbirşeyi değiştirmeye çalışmadan, çünkü daha zorlaştırıyoruz durumu- birkaç saniye orada kalıp tekrar rahat yere geri dönmek, ve burada bir süre kalmak. Bu döngülemeyi bir süre tekrar ettiğinizde oluşan farkları gözlemlemek. Belki de şaşırarak rahatsız bölgenin kendiliğinden rahatladığını veya küçüldüğünü fark edebilirsiniz. İşte bedenimizin kendini iyileştirme gücü ve sihirli zekasına dair bir deneyim.

Discharge (boşaltma, serbest akışa bırakma)…
Egzersiz 5 – b) Yukarıdaki egzersizi yaparken şöyle birşeyi fark edebilirsiniz. Kol ve bacaklarda bir içsel titreşme, karıncalanma, enerji akışı, veya uyuşmanın çözülmesine benzer hisler.. Buna izin verin ve bu şekilde stres enerjisinin bedeninizi terk ettiğini, sinir sisteminizdeki gerginliğin boşaldığını hayal edin, imgeleyin.

Eklemler ve farkındalık…
Egzersiz 6 – Farkındalığınızı eklemlerinizde tutarak ayak parmaklarınızdan başlayıp, ayak bilekleri, dizler, kalça, omuz, dirsek, el bileği ve parmakalarınızı sırasıyla çok yavaş şekilde haraket ettiriniz. Ve bu sırada bedende olusan hisleri fark ediniz. ` Discharge`(boşaltma, sebest akışa bırakma) adımına geçmenizi kolaylaştırıcı etkisi vardir.

Bu egzersizler Dr. Peter Levine`in Waking the Tiger ve Diane ve Larry Heller`in Crash Course: A self-healing guide to Auto Accident and Recovery kitaplari ve Somatic Experiencing eğitimlerinden derlenmistir.